Srpska pravoslavna crkva, kao i druge crkve koje poštuju julijanski kalendar, večeras u ponoć obeležavaju početak 2026. godine.
Širom Srbije biće organizovan doček Srpske nove godine, koja je u drugim delovima Evrope poznata kao stara, julijanska ili Pravoslavna nova godina.
Ovaj praznik se svake godine slavi u noći između 13. i 14. januara po gregorijanskom kalendaru, što odgovara 1. januaru po julijanskom kalendaru.
Iako se u Srbiji ustalio naziv Srpska nova godina, u različitim krajevima Evrope ona je poznata i kao stara, julijanska ili Pravoslavna nova godina. Ne slavi se samo u Srbiji, već i u Bosni i Hercegovini, Republici Srpskoj, Crnoj Gori, Severnoj Makedoniji, kao i u pravoslavnim delovima Hrvatske.
Pravoslavna nova godina obeležava se i među pravoslavnim stanovništvom Rusije, Belorusije, Ukrajine, Jermenije, Gruzije i Moldavije, dok se tradicija njenog obeležavanja zadržala i u pojedinim nemačkim kantonima u Švajcarskoj, kao i u nekim delovima Škotske.
Istorija obeležavanja
Tačan trenutak kada su Srbi počeli da slave Novu godinu po julijanskom kalendaru nije poznat, ali ovaj praznik dobija na značaju nakon Prvog svetskog rata. Posle Drugog svetskog rata proslave su se uglavnom svele na porodična okupljanja, jer tokom perioda komunističke vlasti nije bilo organizovanih javnih dočeka, iako praznik nije bio zvanično zabranjen.
Do razlike između dve Nove godine došlo je nakon reforme kalendara 1582. godine, kada je uveden gregorijanski kalendar. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca je 1919. godine zakonom izjednačila julijanski i gregorijanski kalendar, ali Srpska pravoslavna crkva nije prihvatila ovu promenu.
Iako se danas Srpska nova godina rado dočekuje na gradskim trgovima i u ugostiteljskim objektima, ona nije državni praznik niti neradan dan.
Običaji i verovanja
Pravoslavna nova godina poznata je i kao Mali Božić, a poklapa se sa crkvenim praznicima Obrezanja Gospoda Isusa Hrista i krsne slave Svetog Vasilija Velikog.
Tog dana se tradicionalno jede glava božićne pečenice, najčešće jagnjeta ili praseta, dok domaćice mese posebnu novogodišnju česnicu, poznatu kao „vasilica“. U nekim krajevima Srbije spaljuju se ostaci badnjaka, a prave se i krofne u koje se, kao i za Božić, stavlja novčić.
Veruje se da na ovaj dan u kuću treba uneti neku novu stvar, kupljenu tog dana, kako bi godina donela napredak i blagostanje domaćinstvu.
Srpska pravoslavna crkva Novu godinu dočekuje molitvama i bogosluženjima, ali blagosilja i pristojne proslave, podsećajući da se ovaj praznik obeležava i u brojnim crkvenim domovima.
