U Srbiji i brojnim zemljama sveta danas, 11. novembra, obeležava se Dan primirja u Prvom svetskom ratu, u znak sećanja na dan kada je 1918. godine okončan četvorogodišnji rat.
Srbija je u Velikom ratu izgubila više od četvrtine stanovništva, a simboli ovog državnog praznika su Natalijina ramonda i Albanska spomenica.
Primirje između sila Antante i Nemačke potpisano je 11. novembra 1918. godine, tačno u 11 časova, u francuskom gradu Kompjenju, u železničkom vagonu koji je služio kao komandno mesto francuskog maršala Ferdinanda Foša.
Iako je potpisivanjem primirja zaustavljeno ratovanje, mirovni pregovori su nastavljeni. Prvi svetski rat zvanično je okončan Versajskim mirovnim sporazumom, potpisanim 28. juna 1919. godine.
Više od 1,2 miliona stradalih u Srbiji
Prema podacima iznetim na Pariskoj mirovnoj konferenciji 1919. godine, Srbija je u Prvom svetskom ratu izgubila 1.247.435 ljudi, odnosno oko 28 odsto stanovništva prema popisu iz 1914. godine.
Od tog broja, 402.435 bili su vojnici koji su poginuli ili preminuli od posledica ranjavanja i epidemija.
Dan primirja u Srbiji se kao državni praznik obeležava od 2012. godine, a ceremonije se održavaju u brojnim državama sveta, među kojima su Francuska, Velika Britanija, Italija, Belgija, Sjedinjene Američke Države i Novi Zeland.
Natalijina ramonda – cvet koji simbolizuje vaskrsnuće i izdržljivost
Jedan od dva simbola Dana primirja je Natalijina ramonda (Ramonda nathaliae), poznata i kao cvet feniks. Njena posebnost je sposobnost da, čak i kada se potpuno osuši, ponovo oživi nakon što dobije vodu.
Ovaj cvet dobio je ime po kraljici Nataliji Obrenović. Otkrio ga je lekar Sava Petrović, dvorski lekar kralja Milana, desetak godina nakon što je Josif Pančić 1874. godine opisao srodnu vrstu – Ramonda serbica.
Zbog svoje sposobnosti obnove, Natalijina ramonda postala je simbol izdržljivosti srpske vojske, stradanja naroda i obnove Srbije nakon Velikog rata.
Albanska spomenica – simbol vernosti otadžbini
Drugi simbol praznika je Albanska spomenica, medalja ustanovljena 5. aprila 1920. godine ukazom prestolonaslednika Aleksandra Karađorđevića.
Dodeljivana je kao znak sećanja na povlačenje srpske vojske preko Albanije tokom zime 1915. i 1916. godine, nakon sloma odbrane Srbije u Prvom svetskom ratu.
Na aversu medalje, ispod orla, nalazi se medaljon sa profilom Aleksandra Karađorđevića i natpisom „Svojim ratnim drugovima Aleksandar“, dok je na reversu ispisano: „Za vernost otadžbini“.
Natalijina ramonda i Albanska spomenica zajedno predstavljaju sećanje na ogromne žrtve, stradanje i snagu srpskog naroda da se nakon jednog od najtežih perioda svoje istorije ponovo uzdigne.
Dan primirja nije samo podsećanje na kraj rata, već i opomena koliko su mir, sloboda i ljudski životi dragoceni.
