Srpska pravoslavna crkva danas obeležava praznik Svetog apostola i jevanđeliste Luke, poznat u narodu kao Lučindan, koji je jedna od čestih krsnih slava. Istog dana vernici se molitveno sećaju i Svetog Petra Cetinjskog, mitropolita i gospodara Crne Gore.
Sveti Luka bio je Grk po rođenju, a pre primanja hrišćanstva neznabožac. Po zanimanju je bio lekar, ali i veoma obrazovan čovek, obdaren talentom za slikarstvo. Prema crkvenom predanju, naslikao je tri ikone Presvete Bogorodice, kao i ikone apostola Petra i Pavla, zbog čega se smatra začetnikom hrišćanskog ikonopisa.
Autor je trećeg jevanđelja Novog zaveta, Jevanđelja po Luki, kao i Dela apostolskih. Bio je pratilac apostola Pavla i njegov saradnik u širenju hrišćanske vere.
Prema predanju, Sveti Luka je i u dubokoj starosti nastavio da propoveda i piše, a mučenički je postradao u 84. godini života. Njegove mošti prenete su u Carigrad za vreme cara Konstancija, a vernici ih poštuju i zbog predanja o njihovoj isceliteljskoj moći.
Lučindan – verovanja i narodni običaji
Za Lučindan vezuju se brojna narodna verovanja i običaji. U narodu su poznate izreke „Ide Luka – eto vuka“ i „Sveti Luka – sneg do kuka“, koje nagoveštavaju dolazak zime i snežnih padavina.
Prema običajima, na ovaj dan valja pripremiti dom i domaćinstvo za hladne zimske dane. U pojedinim krajevima koncima se opasuju torovi kako vukovi ne bi napadali stoku.
U južnoj Srbiji postoji verovanje da se po prvom gostu koji na Lučindan uđe u kuću može predskazati kakva će biti predstojeća zima ili godina.
Sveti Luka poštuje se i kao zaštitnik medicine i farmacije, bolnica, apoteka, lekara, farmaceuta i bolesnika. Kao svog zaštitnika slave ga i pojedine obrazovne ustanove, među kojima je i Akademija Srpske pravoslavne crkve za umetnost i konzervaciju.
Uspomena na Svetog Petra Cetinjskog
Istog dana Srpska pravoslavna crkva obeležava i uspomenu na Svetog Petra Cetinjskog, koji je živeo krajem 18. i početkom 19. veka.
Za mitropolita i gospodara Crne Gore izabran je 1782. godine. Bio je poznat po skromnom i čestitom životu, a veliki deo svog delovanja posvetio je svom narodu, nastojeći da izmiri zavađena plemena i odbrani Crnu Goru od spoljnih neprijatelja.
Njegove mošti počivaju u Cetinjskom manastiru.
Prema narodnom verovanju, na Lučindan ne treba biti prek i nervozan, već blag i strpljiv, po uzoru na Svetog Luku, koji je u hrišćanskoj tradiciji upamćen kao čovek posvećen pomaganju drugima.
